Wat is faalangst?

Faalangst is een angstgevoel dat ieder van ons heeft. Het is het gevolg van een fysiologische stressreactie die ons helpt te kunnen omgaan met dreigingen. Angst beschermt ons tegen gevaren en helpt ons te overleven. Het is een oeremotie!

Je kan faalangst omschrijven als een allesoverheersende angst die naar voren komt bij prestatie en waarbij de invloed van deze angst erg negatief is voor het te behalen resultaat. Door een te intense spanning zien we nog enkel het gevaar, de uitdaging, de stressor;  zodat onze verdere acties geblokkeerd worden.

Maar faalangst is niet enkel de angst om te mislukken. Het heeft tevens te maken met voortdurende onzekerheid en een gebrek aan zelfvertrouwen. Faalangst kan het gevolg zijn van een te sterke druk om te presteren. Faalangst kan ook voorkomen uit de eigen innerlijke drang tot het leveren van prestaties, ook wel prestatiemotivatie genoemd

 

Hoe herken ik faalangst?

Faalangst geeft een verlammend gevoel. Al je gedachten zijn op dat ogenblik slechts op één factor gefocust. Deze focus heeft een negatieve invloed op onze prestaties. We doen er alles aan om niet te moeten presteren en we vertonen hierbij een heel herkenbaar uitstelgedrag en vaak ook vermijdingsgedrag.

Lichamelijk treden er verschillende reacties op:

  • storende transpiratie,
  • slecht slapen,
  • hyperventilatie,
  • plasdrang,
  • spanningshoofdpijn,
  • maag -en buikpijn
  • een verhoogde hartslag en
  • versnelde ademhaling.

 

Daarnaast kunnen we niet meer logisch nadenken, voelen we ons nerveus en hebben angst om door de naaste omgeving negatief te worden beoordeeld. Mensen met faalangst zijn vaak perfectionistisch en ze beoordelen zichzelf ook gemakkelijk negatief.              

Bij personen met faalangst is de tendens om succes na te streven kleiner dan de tendens om mislukking te vermijden. Hierdoor wordt de slaagkans verkeerdelijk ingeschat en zal de intrinsieke motivatie om te lukken niet voldoende groot zijn om te presteren.

Je kan faalangst opdelen in drie soorten:

  • cognitieve faalangst: angst heeft te maken met verstandelijke prestaties, bv schoolprestaties
  • motorische faalangst: angst doet de fysieke handeling blokkeren, bv sportprestaties
  • sociale faalangst: bang zijn voor hoe anderen over je denken. bv angst om afgewezen te worden.

 

Daarnaast kunnen we nog twee andere vormen onderscheiden:

  • passieve faalangst: de situatie ontvluchten vanuit de overtuiging dat we het toch niet kunnen, ongeacht de uitmuntende voorbereiding.
  • actieve faalangst: heel naarstig blijven voortdoen.

 

Gevolgen van faalangst.

Faalangstigen:

  • schatten zichzelf erg negatief in en gaan altijd eerst op zoek naar wat er fout liep. Ze hebben vaak al bergen kritiek gekregen en houden daar een zeer negatief zelfbeeld aan over.
  • kijken steevast naar wat ze nìet kunnen en niet naar wat ze kùnnen. Hierdoor ontstaat een tunneldenken. Er is geen ruimte meer om anders te denken!
  • denken soms kinderlijk. Ze denken vaak wit-zwart: "ik ben de enige die dit niet kan!"
  • komen vaak in een negatieve gedachtencirkel terecht. Ze raken geblokkeerd door de gedachte dat het wel moét mislukken.


De mislukking die volgt is het gevolg van hun eigen denkpatroon en niet van hun intrinsieke kwaliteiten! Tunneldenken ondermijnt de prestatie en de zelfbevestiging van lukken.

 

Wat kunnen we eraan doen?

Eerst en vooral gebeurt de aanpak van faalangst multidisciplinair. Zowel de persoon zelf als zijn/haar omgeving dienen betrokken te worden bij de aanpak.De persoonlijke aanpak behelst: cognitieve gedragstherapie, assertiviteitstraining, relaxatietraining en Rationeel Emotieve Training (RET). De negatieve gedachten die ontstaan bij faalangst worden bijgestuurd. Er wordt aandacht gegeven aan meer concrete punten zoals zelfvertrouwen, aanvaarden van zichzelf en het minder 'hoog leggen van de lat'.

  • Inzicht en aanvaarding van zichzelf zijn belangrijke parameters om als fundament te dienen bij de aanpak van faalangst. 
  • Door relaxatieoefeningen kan er ingespeeld worden op de lichamelijke spanningscomponenten zodat er een 'controle-anker' verschijnt voor de faalangstige.
  • De kritische persoonlijke reflex dmv het ABC-schema uit de RET is een sterk hulpmiddel om het tunneldenken te doorbreken.
  • Anderzijds is een communicatie naar de naaste omgeving over het faalangstige gedrag een belangrijke component.
  • Empathie van de omgeving kan een sterke invloed hebben op de faalangstige. De leuze "samen sterk" kan hier van toepassing zijn.

 


Iedere behandeling is individueel en afgestemd op de persoonlijke problematiek van de cliënt. Voor afspraken en een verkennend intakegesprek bel je ons op het nummer 089/35 55 95.